Sự kết hợp hài hòa giữa hòn non bộ và tiểu cảnh sân vườn

  • Sự kết hợp hài hòa giữa hòn non bộ và tiểu cảnh sân vườn

Non bộ không chỉ là thú chơi tao nhã tại Việt Nam mà trên thế giới cũng có nhiều nước coi non bộ là một nét đẹp trong văn hóa truyền thống. Những nghệ nhân non bộ được coi trọng và được tôn vinh như nhiều loại hình nghệ thuật khác. Tại Việt Nam non bộ là những cụm núi thu nhỏ với nhiều hình dáng đặt giữa một hồ nước. Đá dùng để tạo hình non bộ là những loại đá xốp dễ hút nước như các loại đá xanh hay đá san hô...Còn đá cứng như đá vôi thì cần có khe nứt, kẽ gân để làm mạch nước.

Đối với người Nhật và người Hoa họ thích đá làm non bộ có hình dáng độc lạ hoặc kỳ dị, còn người Việt chúng ta hay lấy thiên nhiên sự hài hòa cân đối làm thước đo của các gía trị thẩm mỹ, dạng đá non bộ phải giống ngọn núi tự nhiên hay dạng núi hải đảo mới là đẹp. Người chơi non bộ cũng phải nắm rõ luật phong thủy của nó khi thi công hay khi làm thì thường đắp các ngọn núi theo số lẻ chứ không đắp theo số chẵn.

Non bộ nên tạo hình dáng cao thấp nhìn mới thú vị và có hình tượng nghệ thuật. Cân có động và tĩnh: động là nước, tĩnh là núi như thế mới tạo nên sự hòa hợp.

hon non bo

Trong nghệ thuật hòn non bộ, cái trọng tâm là hồn của đá, cây xanh chỉ được sắp xếp tô điểm thêm nét tự nhiên cho núi giả chứ không phải trọng tâm của tiểu cảnh nên thế cây không phải quá nghiêm ngặt như người Nhật chơi Bonsie; tuy nhiên vẫn phải theo tỉ lệ, cây không thể cao to hơn núi... bởi mục đích của nghệ thuật non bộ là thu hút người xem tổng thể hài hoà: ngọn núi cao, mặt nước lặng; cây xanh và những vật trang trí trên ngọn núi, nét gần xa...

Nên tránh việc sắp xếp đơn độc. Ví dụ chỉ một ngon núi hay chỉ hồ nước. Mà cần có sự kết hợp hài hòa giữa núi đá cỏ cây, hồ nước, đất trời. Âm dương hòa hợp như thế mới phát huy hết vai trò và giá trị của non bộ.
 

hon non bo 1
 

Các loại hòn non bộ hiện nay


Non bộ khi chơi có 2 loại: chơi khô và chơi cạn. Non bộ khô thường chỉ có núi đá và cây cối thường sử dụng trong nhà đặt tại các vị trí là chân cầu thang, góc tường, bàn làm việc, bàn phòng khách...và với kích thước nhỏ nên thường chỉ mang giá trị thẩm mỹ còn ngoài sân vườn thường đặt non bộ dạng ướt và cỡ lớn. Dạng ướt là khi có núi đá, hồ nước, cỏ cây nên kết hợp cùng trời đất để tạo vẻ đẹp và giá trị phong thủy.

Hiện nay cách chơi hòn non bộ đã phóng khoáng hơi về quy luật không còn có những nguyên tắc và quy luật quá chặt chẽ như xa gần, chẵn lẻ, cao thấp...cũng như nhiều bộ môn nghệ thuật khác, chơi non bộ đã thay đổi để phù hợp hơn với người chơi, với cuộc sống hiện đại, dáng nhà và môi trường thiên nhiên nhưng vẫn giữ được cái hồn và giá trị triết lý nhân văn cao cả.